Hebben we dat allemaal al niet eens een keertje als zelfstandige? Wat is daar dan zo verkeerd aan? Als je kiest voor je zaak, dan voel je je schuldig voor je partner of kinderen.Als je kiest voor je gezin of familie, dan voel je je schuldig voor je zaak of je klanten of cliënten. Dus, je probeert dan maar alle balletjes in de lucht te houden. Experimenteel onderzoek toont aan dat schuldgevoelens en teveel stress een directe link met elkaar hebben. Hoe meer stress je ervaart, hoe meer schuldgevoelens dat je krijgt. De groep die meer schuldgevoelens rapporteerde, hadden meer opdringende gedachten en deze schuldgevoelens werden ook als lastiger ervaren. Schuldgevoelens spelen dus een actieve rol in hoe stress wordt ervaren. Hoe meer je piekert, hoe meer schuldgevoelens. Voor ons lichaam is het malen en blijven malen hetzelfde als je telkens opnieuw in deze situatie plaatsen. Het (her)activeert telkens je stresssysteem waardoor het stresshormoon de lucht in schiet. Hoe komt dat nu dat mensen die met veel stress kampen of zelfs met burn-outklachten of burn-out een gefaald gevoel beleven of zoveel last hebben van schuldgevoelens? Wanneer je naar je beleving niet (meer) kan voldoen aan je eigen normen, omdat je lichamelijk uitgeput bent en allerlei kwalen hebt, dan steekt dat gefaald gevoel wel eens de kop op. Het gefaald voelen als werknemer, als partner, als moeder, als kind, als vriendin, als buur,… Onder dat gefaald gevoel steken vaak patronen waar je je niet bewust van bent en die zich al een tijdje tegen jezelf aan het keren zijn, zoals perfectionisme, pleasegedrag,… noem maar op. Je hebt altijd alle balletjes in de lucht willen houden en op een zeker moment lukt je dat niet meer en dien je toe te geven dat je zal moeten loslaten, minder zal moeten gaan doen of dat je minder kan doen. Het is dan dat dit gefaald gevoel de kop opsteekt. Schuldgevoel, dat gaat nog een stapje verder, want dat wil zeggen dat je je persoonlijk schuldig voelt ten opzichte van jezelf of iemand anders dat je bepaalde dingen niet meer kan (doen) of taken moet afstaan of zelfs keuzes maakt en dus voor jezelf kiest. Je komt dan ook als het ware in conflict met je waarden en normen. De waarden en normen die je van thuis hebt meegekregen bij je opvoeding. Ga maar eens na. Voel je je schuldig dat je je kind naar de opvang brengt, terwijl jij een dagje vrij neemt? Voel je je schuldig dat je een poetshulp neemt omdat jij voor jezelf kiest en eens een boek wil lezen? Hier start het conflict met je waarden en normen en van daaruit ontstaat een schuldgevoel. Er bestaan vele vormen schuldgevoelens en de hamvraag is ‘Ben je schuldig?’ Heb je iets fout gedaan, iets bewust fout gedaan? Dan is je schuldgevoel terecht, maar als dat niet het geval is, dan kan je niet spreken van het feit dat je schuldig bent en dan mag je dat functioneel schuldgevoel niet hebben. Er bestaan verschillende vormen van schuldgevoelens en het is goed om -als je hier veel last van hebt- het eens in de diepte te bekijken met een coach of een psycholoog. Schuldgevoelens hebben soms ook hun oorsprong in een eerder trauma. Mensen met PTSS (Post Traumatische Stress Stoornis) hebben vaak last van nog meer schuldgevoelens dan goed is om dragen. Schuldgevoelens zijn een deel van onze ontwikkeling en dienen in de basis om ons bij de groep te laten horen, maar als je schuldgevoelens zich tegen je keren, dus niet meer functioneel zijn, dan is het niet meer goed voor je systeem en stress. We spreken dan van dysfunctionele of destructieve schuldgevoelens. Het eerste gaat vaak over een zuiver conflict met je waarden en normen. Bijvoorbeeld: ik moet nu mijn moeder bezoeken, want ze is oud en het is belangrijk om aandacht aan je ouders en oude mensen te besteden. (Kan je de waarden en normen al tussen de lijnen bemerken?) Het tweede is veel minder gezond voor je dan je denkt en dat gaat nog een stapje verder naar je eigenwaarde toe. Je veroordeelt jezelf. (Bijvoorbeeld: ‘Ik doe het nu altijd fout, ik kan niets goed doen in de ogen van mijn vriendin’.) In de meeste gevallen heeft dit te maken met je eigenwaarde en kan je met kleine oefeningen proberen om dit te verhogen. Een lage eigenwaarde voedt stress, burn-outklachten en burn-out. Zowel het gefaalde gevoel als het (destructieve) schuldgevoel hebben alles te zien met je eigenwaarde. Je kan alvast van start gaan met hele kleine oefeningetjes om hierin wat verbetering te brengen. Stel dat je nu te horen zou krijgen: ‘Je haar zit mooi.’ Of ‘Je ziet er goed uit.’ Of ‘Je hebt iets moois aangetrokken.’ Wat is je eerste gedachte en reactie daar dan bij? Ga je zeggen: "Oh, nee, ik moet naar de kapper toe. Of Nee hoor, ik heb wallen. Of Maar dat is al een oud kledingstuk, ik heb het zelfs in de koopjesperiode gekocht." OF ga je zeggen: "Oh, dankjewel. OF Bedankt voor je compliment, fijn dat te horen! OF Dankjewel, ik vind het ook een mooi kledingstuk." Complimentjes met open armen ontvangen zegt veel over je eigenwaarde! Dus, start met complimentjes echt te ontvangen om zo die eigenwaarde heel klein en voorzichtig te laten groeien. Zo heb je alvast een vorm van schuldgevoelens aangepakt. De vormen van schuldgevoel die tegen je werken. Al deze laatste vormen van schuldgevoel werken tegen je en halen je naar beneden en brengen de stress in je lichaam naar omhoog. Instant tips om je schuldgevoel aan te pakken. Noteer even waarover je een schuldgevoel hebt, want schuld werkt stress in de hand. Ga even na of het een disfunctioneel of destructief schuldgevoel is. Indien disfunctioneel: noteer welke waarden en normen eronder zitten en waar je tegenaan loopt. Indien destructief: ga na waar het probleem met je eigenwaarde zit en oefen hiermee. En, indien een functioneel schuldgevoel: ben je zeker dat je schuldig bent en iets fout hebt gedaan? Echt zeker? Goed zo: maak goed wat je echt fout gedaan hebt! Bv. vergoed de schade, koop een doos pralines of compenseer. Wees dus blij en hou er geen schuldgevoel aan over dat je voor jezelf kiest: voor de me-time, om die poetsvrouw te nemen, om je kind naar de opvang te brengen en om aan zelfzorg te doen. Zelfzorg haalt je stress naar beneden en uiteindelijk ook je schuldgevoel. Kom dus uit de vicieuze cirkel! Meer van dit? We gaan aan de slag in webinars en live sessies om in een 2-delige reeks te werken aan stress(klachten), eventuele burn-out(klachten) en om aan preventie te doen om energieker in je leven te staan. Check de evenementenkalender voor alle aankomende data en de inhoud van deze sessies! Ilse Hellinckx Erkend stress- en burn-outcoach Pak je levenskracht