Je bent zelfstandige. Je koos voor deze weg uit nood aan vrijheid, autonomie en zingeving. En toch… is er dat stemmetje dat maar blijft meedraaien. Dat zegt dat het nog niet goed genoeg is. Dat je beter kan. Dat je moet bewijzen dat je het waard bent… Volgens cijfers van het RIZIV is het aantal zelfstandigen in arbeidsongeschiktheid door burn-out of depressie tussen 2018 en 2023 met 70% gestegen. En wat als het te hoog leggen van de lat daar een rol in speelt? Perfectionisme: een sterkte met een schaduwkant Perfectionisme wordt vaak gezien als iets positiefs in het ondernemerschap. Zorgvuldig werken, kwaliteit leveren, oog voor detail hebben… het zijn allemaal waardevolle kwaliteiten. Maar er is een groot verschil tussen goed willen doen en het gevoel hebben dat het altijd perfect moet zijn. In het eerste geval geeft het je energie en richting. In het tweede geval begint het je langzaam uit te putten. Perfectionisme gaat dan ook niet enkel over hoge standaarden. Vaak is het een manier geworden om om te gaan met onzekerheid, angst voor fouten, angst voor oordeel of het gevoel niet “goed genoeg” te zijn. Voor je het weet verschuift je interne dialoog van “ik wil goed werk leveren” naar “ik mag geen fouten maken” Wanneer goed niet meer goed genoeg voelt Het verraderlijke aan perfectionisme is dat je niet alleen je werk beoordeelt, maar ook jezelf. Daarachter zit vaak een diepere angst: de angst om niet aanvaard te worden of afgewezen te worden. Dat kan ervoor zorgen dat je gaat pleasen, dat je “ja” zegt terwijl je eigenlijk “nee” voelt. En zo raak je stap voor stap steeds verder verwijderd van je eigen behoeften. Het resultaat? Je bent zelden echt tevreden. Je ziet vooral wat beter kan. En zelfs als iets goed loopt, voelt het alsof het nog niet genoeg is. Een motor die je ook kan opbranden Op korte termijn lijkt perfectionisme efficiënt. Maar op lange termijn heeft het een duidelijke kost: Tijdskost: je blijft hangen in details die je klant vaak niet eens ziet Energiekost: je hoofd staat nooit echt stil Emotionele kost: stress, druk en frustratie Strategische kost: je werkt trager, twijfelt meer en stelt beslissingen uit En vooral… het verhoogt het risico op chronische stress en uitputting. Omdat je steeds meer doet, zonder echt naar je grenzen te luisteren. De link met burn-out: een stille spiraal Burn-out komt zelden plots. Het is een proces dat zich langzaam opbouwt. En perfectionisme kan dat proces versnellen, omdat het je aanzet tot: voortdurend onder druk staan moeilijk kunnen loskoppelen herstelmomenten negeren blijven doorgaan, zelfs wanneer je moe bent Stap voor stap kan dat leiden tot aanhoudende vermoeidheid, minder motivatie, slaapproblemen of een gevoel van overprikkeling. En toch ga je door. Omdat je betrokken bent. Omdat je het goed wil doen. Tot je lichaam op een bepaald moment nietmeer volgt… en “STOP” zegt. De eerste stap: bewustwording Perfectionisme is een strategie. Een manier van functioneren die je ooit hebt ontwikkeld… en die je waarschijnlijk veel heeft gebracht. Maar die vandaag ook beperkend kan worden. Misschien hielp “braaf je best doen” je vroeger om erkenning, waardering of veiligheid te voelen. Op school bijvoorbeeld, waar duidelijke regels waren: studeren, je taken goed doen, goede resultaten behalen. Dat werkte en gaf bevestiging. Maar als zelfstandige zijn de spelregels veranderd. Er is geen vaste handleiding meer. Geen universeel “juist antwoord”. Je moet zelf keuzes maken, prioriteiten stellen, schakelen… en vooral aanvaarden dat niet alles perfect kan zijn. En toch blijft dat oude patroon vaak actief: alles goed willen doen, niemand teleurstellen, fouten vermijden, controle willen houden… Met als gevolg: uitputting door een onhaalbare standaard. De eerste en belangrijkste stap is daarom bewustwording: zien hoe je functioneert, wat je triggert en wat je eigenlijk probeert te vermijden. Dat inzicht alleen al kan veel in beweging zetten. Om dat verder te verdiepen kan het helpen om je patronen beter te herkennen en concreet te zien hoe perfectionisme je dagelijks leven beïnvloedt en richting uitputting kan duwen. Dat is ook wat wordt onderzocht in de Feeling Great-workshop “Van hoge eisen naar uitputting… begrijpen en voorkomen”, begeleid door Roxane de Lovinfosse, coach gespecialiseerd in perfectionisme en burn-outpreventie. Je grenzen leren voelen en respecteren Een tweede belangrijke stap is leren luisteren naar je grenzen, vóór je lichaam het voor jou moet doen. Perfectionisme maakt het vaak moeilijk om “nee” te zeggen. Je doet meer, blijft doorgaan, en merkt pas laat dat het eigenlijk te veel is. Zo vervagen je grenzen geleidelijk. Daarom is het waardevol om jezelf regelmatig eenvoudige vragen te stellen: Is dit echt het juiste moment voor mij? Heb ik hier nog energie voor? Doe ik dit uit keuze… of uit verplichting? “Nee” zeggen, vertragen of bijsturen is geen teken van zwakte. Het is een manier om je energie en gezondheid te beschermen, zodat je duurzaam kan blijven ondernemen. Twee eenvoudige tools om mee te starten Wanneer die bewustwording er is, kunnen kleine praktische tools al een groot verschil maken. Jezelf opnieuw centraal zetten De basis is eigenlijk simpel, maar vaak moeilijk in de praktijk: tijd nemen voor jezelf. De kernvraag is: Wat heb ik nodig, en geef ik mezelf dat ook? Een krachtige metafoor is die van het vliegtuig: bij turbulentie moet je eerst je eigen zuurstofmasker opzetten vóór je anderen helpt. In het leven werkt dat net zo. Als je niet voor je eigen “zuurstof” zorgt (rust, herstel, vertraging) dan kom je op een punt waar je geen lucht meer hebt. En dan heb je geen energie meer voor je klanten, je projecten of de mensen die belangrijk voor je zijn. Zorgen voor jezelf is dus geen luxe. Het is een voorwaarde om duurzaam te kunnen blijven functioneren…zeker als je perfectionisme je duwt om altijd maar meer te doen. Ademhaling Ademhaling is een tweede krachtig hulpmiddel dat altijd beschikbaar is. Het is letterlijk je directe toegang tot je lichaam. Wanneer de spanning stijgt, helpt het om bewust terug te keren naar je adem. Zo breng je je lichaam opnieuw tot rust en kom je uit je hoofd. Een eenvoudige techniek die je kan proberen is de “box breathing” (vierkante ademhaling): 4 seconden inademen, 4 seconden vasthouden, 4 seconden uitademen, 4 seconden vasthouden, en herhalen. Zin om verder te gaan? Schrijf je dan in voor de Feeling Great-workshops. Het zijn momenten om je eigen functioneren beter te begrijpen, interne druk los te laten, meer lichtheid te vinden in je werk en een duurzamere manier van werken te ontwikkelen. Wil je meer weten over de komende sessies? Neem gerust contact op met het Feeling Great-team of bekijk de agenda. Want je onderneming mag groeien… zonder dat jij onderweg uitgeput raakt! Artikel geschreven door Roxane de Lovinfosse – Alle rechten voorbehouden.